| در
حدود سي كيلومتري جنوب غربي شهر يزد در دره اي به عرض
تقريبي 5/1 كيلومتر تعداد 6 رشته قنات به نامهاي وقف آباد،
رئيس الديني، ميرزائي، روشن آباد، نهر خيلي و خواجه غياث
حفر گرديده كه عمق مادرچاه آنها بين 28 تا 68 متر متفاوت
است. محل استفاده آب اين قناتها بخشهايي از شهر يزد و
همچنين محلهاي اهرستان، خيرآباد و عيش آباد در حومه شهر
يزد بوده است. آبدهي قنوات بين يكصد تا سيصد و پنجاه ليتر
در ثانيه ميباشد كه با توجه به ميزان بارندگي متغير مي
شود. آب اين قنوات پس از افتابي شدن در نزديكي روساني
اسلاميه به يكديگر متصل شده و در يك كانال مشترك زيرزميني
به نام (شاه جوي) به سمت شهر تفت هدايت شده و با عبور
از باغات، منازل و كوچه محلات به سمت يزد جريان مي يابد.
در نزديكي شهر يزد در محلي به نام باغ خان آب وارد يك
مقسم شده و در آنجا به بخشهاي متعدد و متناسب با آبدهي
قنات در مظهر آن تقسيم شده و كشاورزان براي آبياري باغات
مزارع خود به مصرف مي رسانند. نظارت بر تقسيم آب و اندازه
گيري حجم آب در مظهر قنات و تقسيم مجدد آب در مقسم باغ
خان به عهده ميراب است كه مورد وثوق و اعتماد مردم بوده
و مي باشد. نظارت بر جلوگيري از هدر رفتن آب قنوات در
طول مسير راه به عهده جوي بان يا به اصطلاح محلي (جوغون)
و (جوبون) است. |
| |
| در
طول مسير شاه جوي در گذشته 17 آسياب آبي داير وجود داشته
كه اكنون يكي از آنها در شهر تفت داير و فعال است و در
تملك موزه آب استان يزد درآمده تا از متروكه شدن آن جلوگيري
شود. |