آسياب قديمي اشکذر

 
اين آسياب از آثار تاريخي مربوط به دوره علينقي خان (پسر محمدتقي خان) در قرن دوازدهم هجري مي باشد و يكي از بزرگترين آسيابهاي ايران به شمار مي آيد كه به خاطر اعتبار تاريخي و ويژگي مهندسي بناي آن، از سوي ميراث فرهنگي استان يزد مرمت و به طرز زيبايي براي بازديد عموم مردم مهيا گشته است.
سنگ اين آسياب با آب قنات همت آباد مي چرخيده است و در عصر آباداني يگانه آسياب منطقه ميبد تا اشكذر بوده است كه ساعتي سي و پنج من شاه (210 كيلوگرم) آرد از زير سنگهاي پرقدرت آن به دست مي آورده اند.
دالان شيبدار راه ورود به صحن اصلي آسياب 56 متر طول و 1/4 متر عرض دارد.
صحن اصلي آسيباب به شكل مثمن (هشت گوش) است كه چهار ضلعش هر كدام 8/4 و چهار ضلع ديگرش هر كدام 75/2 متر است و هر يك از اضلاع كوچك غرفه اي به عمق يك متر است.
در دو ضلع شرقي و غربي دو اطاق با جلو خاني تعبيه شده است و غرفه جنوبي صحن محل دستگاه آسياب يعني دول و آخوره است.
سقف صحن آسياب گنبدي شكل است بدين معني كه بر بالاي غرفه ها گنبدي زده شده است و از كمره گنبدي شكل كثير الاضلاع هشت ضلعي به خود گرفته و به صورت گنبد تازه اي كه در آن هست درگاه براي نور و هوا قرار داده اند ساخته شده است. بالاخره گنبد با كاسه اي كه كثير الاضلاع سي و دو ضلع است خاتمه مي يابد.
مصالح آسياب تماماً از آجر است و تركيب سقف و مقرنس كاري صحن اصلي آن با نقوش هندسي كه در آن ايجاد كرده اند از ابتكارهاي جالب توجه معماري ايراني است.
اين آسياب در شهر اشكذر و در فاصله تقريبي 15 كيلومتري شمال يزد واقع است.